Een samenleving die één traditie oplegt, verliest haar vrijheid

Het nieuwe debat dat de voorbije dagen oplaaide rond de Brusselse winterstal, de term “Winterpret” en de vraag of neutralere benamingen een aanval zouden zijn op het christelijke erfgoed, toont iets anders dan nostalgie: het toont polarisatie. Sommige politici blazen dit onderwerp bewust op tot een cultuurstrijd, alsof onze samenleving iets verliest wanneer we kiezen voor inclusie.

Laat mij duidelijk zijn: ik ben hier geboren. Dit land, met al zijn verschillen, talen, verhalen en tradities, is mijn thuis. Net daarom raakt het mij wanneer traditie wordt gebruikt om anderen buiten te sluiten of om te bepalen wat de enige juiste manier van vieren zou zijn.

Ik zet thuis een winterboom. Niet omdat iemand dat opdraagt, maar omdat het ritueel warmte brengt. Ik bezoek wintermarkten omdat ze gezellig zijn, niet omdat iemand mij verplicht een religie te volgen. Waarom moet ik dan wél een christelijke traditie opgedrongen krijgen in de openbare ruimte?

Voor mij is er geen plaats voor winterstallen die expliciet christelijke symboliek dragen wanneer ze in openbare ruimtes worden geplaatst of georganiseerd door overheden. Niet omdat kerst of geloof verboden zouden moeten worden, maar omdat neutraliteit betekent dat de overheid álle inwoners gelijk behandelt, ongeacht hun overtuiging.

Een overheid die één religieuze traditie centraal zet in de publieke ruimte, hoe mooi die ook kan zijn, geeft een signaal dat niet iedereen gelijkwaardig wordt aangesproken.
Tegelijk is een ander principe even belangrijk: iedere burger moet vrij zijn om zijn, haar of hun geloof te beleven óók wie voor de overheid werkt zolang dat niet betekent dat het bestuur zelf een religieuze voorkeur uitdraagt.

Neutraliteit is geen leegte en geen verbod op geloof. Neutraliteit is een kader waarin iedereen zijn weg kan vinden zonder dat één traditie of één symboliek de standaard wordt.

België is geen land met één geloof of één cultuur. Het is een land dat historisch gegroeid is uit verschillen. 

Dat is geen bedreiging, dat is onze rijkdom. En we leven in een democratie waarin de scheiding der machten én een neutrale overheid geen technische details zijn, maar fundamenten. 

Een bestuur mag geen religie opleggen aan inwoners of bezoekers  dat is geen aanval op traditie, dat is het beschermen van gelijkwaardigheid.
Daarom is creatieve vrijheid in de publieke ruimte zo waardevol. Een moderne winterinstallatie, een nieuw kunstwerk of een seculiere invulling van de eindejaarsperiode is geen bedreiging voor wie kerst christelijk wil vieren. 

Het is een uitnodiging om samen te vieren, elk op onze manier. Cultuur die mag evolueren, leeft. Cultuur die wordt bevroren in één “juiste” vorm, polariseert.
Religie en traditie kunnen prachtig zijn, zolang ze niet als norm worden opgelegd. Vrijheid betekent ook: vrij zijn om anders te vieren, anders te geloven, of niet te geloven. 

Een wintermarkt, een winterboom of een neutrale naam nemen niets weg van wie wél religieuze tradities wil beleven. Maar ze geven wél ruimte aan wie in dit land leeft met andere overtuigingen, of aan wie gewoon feest wil vieren zonder religieuze symboliek.
Dit debat gaat dus niet over kerst.

Het gaat over gelijkwaardigheid, vrijheid en het soort samenleving dat we willen zijn.
België moet een land blijven waar traditie niet gebruikt wordt om grenzen te trekken, maar om deuren open te zetten.